Điểm đặc biệt ca từ các ca khúc trữ tình cách mạng thời kì 1954 – 1975

am-nhac-tru-tinh
Rate this post

Điểm đặc biệt ca từ các ca khúc nhạc trữ tình cách mạng thời kì 1954 – 1975 nói riêng cũng như toàn bộ âm nhạc thời kì kháng chiến nói chung đã chấp nhận được sử dụng những loại chất liệu ngôn từ rất đặc biệt.

Không gặp ở bất kì giai đoạn âm nhạc nào trước và sau đó nữa. Đấy được xem là một hệ thống chất liệu ngôn từ cực kì đời thường, gắn với những sinh hoạt hàng ngày giản dị nhất, thô ráp nhất; đặc biệt có những từ ngữ mà trước đó ta tưởng như khó có thể đi vào thơ ca, nó khó có thể hát lên được, vậy mà chúng vẫn được những người nghệ sĩ thể hiện một cách sống động, chân xác theo nghĩa đen, như là chúng vốn có.

Bên cạnh hình ảnh “nồi cám lợn” như một “đỉnh cao” của chất liệu thô ráp đời thường, nó ngỡ như khó có thể đi vào bài hát, thì ta còn bắt gặp hơn một lần xuất hiện hình ảnh “phân gio”:

am-nhac-tru-tinh

“Ruộng đồng quê ta mương máng dọc ngang nước đủ phân gio nhiều”

(Đường cày đảm đang – An Chung)

“Trưa nào bắt sâu lúa cào rát mặt. Chiều nào gánh phân quang giành quét đất”

(Hạt gạo làng ta – Nhạc: Trần Viết Bính; Thơ: Trần Đăng Khoa)

Bên cạnh những chất liệu được kể ở trên thì các khẩu hiệu của thời đại như “ba sẵn sàng”, “ba đảm đang”, “anh hùng bất khuất trung hậu đảm đang”…cũng đã được các nhạc sĩ đưa vào ca từ khá nhuần nhị qua các ca khúc như Đường cày đảm đang (An Chung), Vui mở đường (Đỗ Nhuận), Hai chị em (Hoàng Vân)…

Cũng chỉ trong giai đoạn này, ca từ của các ca khúc mới xuất hiện nhiều tên riêng đến thế để ngợi ca những phẩm chất anh hùng và kiệt xuất. Đó là Bác Hồ, Hồ Chí Minh, Nguyễn Viết Xuân, Nguyễn Văn Trỗi, Võ Thị Sáu, Thái Văn A, chị Út, anh hùng Núp, A Sanh, Lê Nin.

Bên cạnh những con người anh hùng là những vùng đất anh hùng: Tây Nguyên, Quảng Bình, Thanh Hóa, thành Huế, Hà Nội, Hà Tây, Nghệ An, Bảo Ninh, miền Nam, Bạch Long Vĩ, Châu Yên, Vĩnh Phú, Sài Gòn…

Nhiều khi các tác giả định danh cho người anh hùng qua chính quê hương của họ: Người lái đò trên sông Pô cô (Nhạc: Cẩm Phong; Thơ: Mai Trang), Người con gái sông La (Doãn Nho), Cô gái Pa ko (Huy Thục), Cô gái Sài Gòn đi tải đạn (Lư Nhất Vũ), Chào em cô gái Lam Hồng (Ánh Dương), Em thương người trong Huế đấu tranh (Nhạc: Trần Hoàn; Thơ: Quế Lâm), Anh giải phóng quân Lào (Gặp nhau trên đỉnh Trường Sơn – Hoàng Hà), Em bé Bảo Ninh (Trần Hữu Pháp), …

Leave a Comment